Μαθήματα Κιθάρας

Το “Aqualung” των Jethro Tull αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά κομμάτια στην ιστορία του classic rock. Κυκλοφόρησε το 1971, αποτελεί το ομώνυμο τραγούδι του τέταρτού τους άλμπουμ και σε αυτό αποτυπώνεται μοναδικά η συγχώνευση progressive rock, folk και hard rock που χαρακτηρίζει τους Tull. Στιχουργικά ο Ian Anderson σκιαγραφεί το ζωντανό και παράλληλα κάπως αμήχανο πορτρέτο ενός αστέγου, πάνω στο οποίο αντανακλώνται οι προβληματισμοί του για την κοινωνική αποξένωση και τη ζωή στο περιθώριο. Ο ίδιος θυμάται σχετικά: «Η ιδέα προέκυψε από μια φωτογραφία που είχε τραβήξει η τότε γυναίκα μου, ενός άστεγου στο Λονδίνο. Είχα αισθήματα ενοχής για τους άστεγους, αλλά παράλληλα ένιωθα φόβο και ανασφάλεια απέναντι σε τέτοιους ανθρώπους που φαίνονται κάπως τρομακτικοί. Υποθέτω ότι όλα αυτά συνδυάστηκαν με μια ελαφρώς ρομαντικοποιημένη εικόνα ενός ανθρώπου που είναι άστεγος αλλά ταυτόχρονα ελεύθερο πνεύμα, που είτε δεν θέλει είτε δεν μπορεί να ενταχθεί στα προκαθορισμένα πρότυπα της κοινωνίας. Έτσι, από εκείνη τη φωτογραφία και αυτά τα συναισθήματα, άρχισα να γράφω τους στίχους του "Aqualung". Θυμάμαι να κάθομαι σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Λος Άντζελες, δουλεύοντας τη δομή των συγχορδιών για τα κουπλέ. Είναι ένα αρκετά πολύπλοκο πλέγμα συγχορδιών, αλλά είχε σκοπό να σε τραβά εδώ κι εκεί και μετά να σε οδηγεί στο πιο ήπιο ακουστικό μέρος του τραγουδιού.» Αυτή η αλληλεπίδραση μεταξύ ακουστικών μοτίβων και πιο heavy στοιχείων καθόρισε τον ήχο των Jethro Tull και τους βοήθησε να ξεχωρίσουν από τους σύγχρονούς τους στη progressive rock σκηνή των 70’s. Η δομή του “Aqualung” είναι ασυνήθιστη και αντανακλά τις τάσεις για πειραματισμό του συγκροτήματος. Αντί να ακολουθεί μια τυπική μορφή κουπλέ-ρεφρέν, το τραγούδι ξεδιπλώνεται σε ενότητες που θυμίζουν επεισόδια, καθεμία από τις οποίες προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην αφήγηση. Το riff στο “Aqualung” είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα. Χαρακτηρίζεται από τη ρυθμική του ένταση και τον ωμό συναισθηματικό του φορτίο. Παιγμένο από τον κιθαρίστα Martin Barre, λειτουργεί ως ραχοκοκαλιά του τραγουδιού, προσδίδοντας στη σύνθεση την αναγκαία ηχητική ταυτότητα. Η χρήση των παύσεων και τονισμών από τον Barre ενισχύει αυτό το αποτέλεσμα, κάνοντας το riff να μοιάζει απρόβλεπτο. Ένα ακόμη καθοριστικό στοιχείο είναι ο ήχος του Barre: Ενώ διατηρεί τον όγκο του και μία τραχιά και ακατέργαστη αίσθηση, παραμένει παράλληλα αρκετά καθαρός επιτρέποντας κάθε νότα να ξεχωρίζει με διαύγεια. Μπορούμε με σιγουριά να πούμε πως ο Barre βρίσκεται μπροστά από την εποχή του, γεφυρώνοντας ηχητικά το χάσμα ανάμεσα στο blues rock των τελών της δεκαετίας του 1960 και στους πιο hevy ήχους που θα κυριαρχούσαν τη δεκαετία του 1970. Το riff του “Aqualung” είναι αξιομνημόνευτο όχι μόνο λόγω της αναμφισβήτητης μουσικότητάς του, αλλά κυρίως επειδή εξυπηρετεί άψογα την αφήγηση και την συνολική ατμόσφαιρα της σύνθεσης. Χωρίς περιπλοκότητα αλλά με ουσία, αποτυπώνει μοναδικά, μέσα σε λίγα μόνο μέτρα, την απαιτούμενη από το τραγούδι ένταση, εδραιώνοντας τη θέση του ως μία από τις πιο εμβληματικές κιθαριστικές στιγμές στην ιστορία της rock.