Μαθήματα Κιθάρας

_{Ferdinando Carulli – Andantino, Op. 241, No. 5}

Το Andantino, Op. 241, No. 5 του Ferdinando Carulli είναι ένα από τα πιο διάσημα και αγαπημένα κομμάτια σπουδαστών της κλασικής κιθάρας που βρίσκονται στις πρώτες ωδειακές τάξεις. Η σύνθεση  αυτή περιλαμβάνεται στο μνημειώδες εκπαιδευτικό βιβλίο του Carulli, École de guitare, Op. 241, που εκδόθηκε στο Παρίσι γύρω στο 1825. Στις μέρες μας, διακόσια χρόνια μετά, εξακολουθεί να  αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της παγκόσμιας διδακτικής ύλης των σπουδών της κλασσικής κιθάρας.

Ο Φερντινάντο Καρούλι (Ferdinando Carulli, 1770–1841) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς συνθέτες, δεξιοτέχνες και δασκάλους της κλασικής κιθάρας. Θεωρείται ένας από τους «πατέρες» της σύγχρονης κιθαριστικής τεχνικής, καθώς έγραψε την πρώτη ολοκληρωμένη μέθοδο διδασκαλίας για το όργανο, η οποία χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.

Γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1770 στη Νάπολη της Ιταλίας. Ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές μαθαίνοντας τσέλο με έναν τοπικό ιερέα. Στα είκοσί του χρόνια, όμως, γοητεύτηκε από την κιθάρα και αποφάσισε να αλλάξει όργανο. Το 1808 εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι.

Η άφιξη του Carulli στο Παρίσι προκάλεσε μια τεράστια μόδα και εμμονή του κοινού με την κιθάρα. Έγινε περιζήτητος δάσκαλος της γαλλικής αριστοκρατίας και στις συναυλίες του συνέρρεε πλήθος κόσμου. Ίδρυσε δικό του εκδοτικό οίκο, γεγονός που του επέτρεψε να τυπώσει και να διαδώσει τις συνθέσεις του σε ολόκληρη την Ευρώπη, αποκτώντας μεγάλη περιουσία και φήμη.

 Ο Carulli ήταν απίστευτα παραγωγικός. Συνέθεσε πάνω από 400 καταγεγραμμένα έργα και εκατοντάδες άλλα αταξινόμητα. Το σημαντικότερο επίτευγμά του ήταν η Πλήρης Μέθοδος για Κιθάρα (Méthode complète pour guitare), Op. 27 (την οποία αργότερα αναθεώρησε στην περίφημη Op. 241). Ήταν το πρώτο βιβλίο που δίδασκε κλασσική κιθάρα βήμα-βήμα, δομημένα και με σαφήνεια. Έγραψε πολλά ντουέτα για δύο κιθάρες, καθώς και έργα για κιθάρα και φλάουτο, βιολί ή πιάνο.

Προς το τέλος της ζωής του, σε συνεργασία με τον Γάλλο οργανοποιό René Lacôte, σχεδίασε μια κιθάρα με 10 χορδές (τη Décacorde), για την οποία μάλιστα έγραψε και ειδική μέθοδο.

Ferdinando Carulli – Andantino, Op. 241, No. 5 | Εκτελώντας τη σύνθεση στην κιθάρα μας

Η τονικότητα της σύνθεσης είναι Σολ Μείζονα (G Major). Ανήκει ξεκάθαρα στην κλασική περίοδο. Το τέμπο είναι Andantino (ελαφρώς πιο γρήγορο από το Andante). Η φόρμα της σύνθεσης  είναι απλή διμερής (Χωρίζεται σε Μέρος Α και Μέρος Β, όπου το κάθε μέρος επαναλαμβάνεται).

Μελετώντας το Andantino του Ferdinando Carulli στην κιθάρα μας, φροντίζουμε ο αντίχειρας να παίζει τις μπάσες νότες μαλακά, ώστε να μην καλύπτει την κύρια μελωδία που βρίσκεται στις πρώτες χορδές της κιθάρας. Η μελωδία  πρέπει να ακούγεται στρωτή (legato) και τραγουδιστή οπότε προσέχουμε να μην σηκώνουμε τα δάκτυλα του αριστερού χεριού από την ταστιέρα αν δεν είναι απολύτως απαραίτητο. Παράδειγμα: Στα μέτρα 1-2, το δάκτυλο που πατάει τη νότα Σολ (3ο τάστο, 6η χορδή) πρέπει να μείνει σταθερό και πατημένο σε όλο το μέτρο, λειτουργώντας ως “άγκυρα”.

Για να αποδώσουμε το Andantino, Op. 241, No. 5 με αληθινή μουσικότητα και όχι σαν μια απλή, μηχανική άσκηση, πρέπει να εφαρμόσουμε ορισμένες βασικές ερμηνευτικές αρχές της Κλασικής εποχής.

Το κομμάτι είναι γραμμένο σε αυστηρές, συμμετρικές τετράμετρες μουσικές φράσεις.

Κάθε φράση λειτουργεί σαν μια μουσική «πρόταση» με αρχή, μέση και τέλος. Πρέπει να έχει μια μικρή κορύφωση (κρεσέντο) και μια φυσική “πτώση” ή χαλάρωση (ντιμινουέντο) στο 4^ο της  μέτρο, καθώς η φράση κλείνει. Στο τέλος των φράσεων (όπως στο μέτρο 4 ή 8), η τελευταία νότα ή συγχορδία πρέπει να παίζεται απαλά.

Τόσο το Μέρος Α όσο και το Μέρος Β έχουν επαναλήψεις. Μια εξαιρετική ερμηνευτική προσέγγιση είναι να παίζουμε την πρώτη φορά κάθε μέρους σχετικά δυνατά (forte) και τη δεύτερη φορά (την επανάληψη) πιο σιγά (piano), σαν ηχώ.

Συχνά, μαθητές παίζουν τη σύνθεση γοργά, σαν γρήγορη άσκηση ταχύτητας. Αυτό καταστρέφει τον χορευτικό χαρακτήρα του κομματιού. Αν παιχτεί υπερβολικά αργά, η μελωδία θα χάσει τη συνοχή της. Στοχεύουμε σε έναν ρυθμό που επιτρέπει στη μουσική να “κυλάει” αβίαστα.